Strona Głównamój blogMoje, Twoje, nasze – czy intercyza to dobry pomysł?
mój blog

Moje, Twoje, nasze – czy intercyza to dobry pomysł?

Decyzja o zalegalizowaniu związku to poważny krok, który jeszcze silniej zwiąże Was zarówno na tle emocjonalnym, jak i finansowym. Skończy się “moje” i “Twoje”, a zacznie Wasze. Los bywa jednak przewrotny, a wielu rzeczy nie jesteście w stanie przewidzieć, dlatego warto zastanowić się, czy nie potrzebujecie zabezpieczenia swojej indywidualnej sytuacji materialnej. Jak to zrobić? Odpowiedzią może być intercyza.
 

Wspólność majątkowa, intercyza, rozdzielność majątkowa - czym się różnią?
Małżonkowie dzielą ze sobą radości i troski. A zgodnie z prawem również majątek. Po zawarciu związku małżeńskiego powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa[1], która obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich[2]. Zaś przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przeciwieństwem wspólności majątkowej małżeńskiej jest rozdzielność majątkowa, stanowiąca, że dysponujecie odrębnymi majątkami osobistymi. Rozdzielność majątkową możecie wprowadzić jeszcze przed ślubem na podstawie małżeńskiej umowy majątkowej zwanej intercyzą. Aby była ważna, umowa musi mieć formę aktu notarialnego i oboje musicie wyrazić na nią zgodę. Co istotne, intercyzę można również sporządzić po ślubie.

Co wchodzi do majątku wspólnego? 
Tak jak już wspomnieliśmy, w chwili zawarcia związku małżeńskiego powstaje wspólność majątkowa. Od tej pory oboje macie takie samo prawo do zarządzania tym, co razem posiadacie.
Do majątku wspólnego – zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31 par. 2) – wchodzą:
  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a subkonto w ramach konta ubezpieczonego ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.).
Intercyza1.jpg
Majątek osobisty a wspólność majątkowa małżeńska 
Są jednak rzeczy, które nawet po ślubie, nie wchodzą do majątku wspólnego i wciąż pozostaną jedynie Twoim majątkiem osobistym.
Zgodnie z art. 33 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
  • przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  • przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  • prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  • przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  • wierzytelność z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalność zarobkowej jednego z małżonków,
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Warto również dodać, że zgodnie z art. 34 tegoż kodeksu – „Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił”.
Jakie czynności wymagają zgody drugiego małżonka? 
Jeśli obowiązuje wspólność majątkowa, małżonkowie muszą wiele decyzji podejmować wspólnie. Art. 37 [Czynności wymagające zgody drugiego małżonka] stanowi, że:
§1. Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:
  1. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;
  2. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia np. kredytem hipotecznym, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;
  3. czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;
  4. darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
§ 2. Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

§ 3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

§ 4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.
Intercyza – co to takiego? 
Intercyza, tak jak już wspomnieliśmy, to umowa w formie aktu notarialnego, która reguluje sprawy majątkowe małżonków[3]. Aby była uznana za ważną, nie może być zawarta pod przymusem, a na jej treść muszą zgodzić się obie strony.

Po podpisaniu intercyzy, to co zarobicie czy wypracujecie w czasie trwania małżeństwa, nie wejdzie w skład wspólnego majątku. Najczęstszym modelem jest wprowadzenie pełnej rozdzielności majątkowej, ale tak naprawdę to Wy decydujecie o treści intercyzy.
Zgoda małżonka na rozdzielność majątkową
Jeśli jedna ze stron jest przekonana o konieczności intercyzy, a druga nie chce się zgodzić na podpisanie małżeńskiej umowy majątkowej, Wasz spór może rozstrzygnąć sąd.

Kiedy mogą wystąpić przesłanki do przymusowej intercyzy? Jeśli jedno z Was posiada firmę, która w przyszłości może wykazać straty. W takim przypadku, współmałżonek również będzie zobowiązany do spłaty wierzytelności. Aby tego uniknąć, można wystąpić do sądu z prośbą o orzeczenie konieczności wprowadzenia intercyzy.
Intercyza przed ślubem 
To najczęstsza forma zawierania tej umowy. Ale pamiętajcie, że możecie to zrobić również po ślubie. Intercyza, w razie późniejszych kłopotów, może wiele Wam ułatwić. Jeśli jedno z Was będzie mieć długi, drugie będzie “zwolnione” ze spłaty tych wierzytelności z majątku osobistego. Intercyza jest też dużym ułatwieniem w przypadku rozwodu i podziału majątku. Dzięki niej, nie ma żadnych wątpliwości i z góry wiadomo, co jest czyje.
Minusy rozdzielności majątkowej 
Intercyza może mieć też swoje wady. Po pierwsze, nie będziecie mogli się wspólnie rozliczać przed Urzędem Skarbowym, co może być zdecydowanym minusem, jeśli Wasze zarobki znacznie się od siebie różnią. Drugą wadą są trudności związane z podziałem kosztów za codzienne sprawy, takie jak zakupy czy wyposażenie mieszkania. Z tym problemem możecie sobie jednak szybko poradzić, zakładając wspólne konto bankowe, na które co miesiąc będzie przelewać pewną, ustaloną przez siebie, kwotę.
Rozdzielność majątkowa po ślubie 
Tak jak już wspominaliśmy, intercyzę można podpisać w dowolnym momencie po ślubie. Jeśli jednak współmałżonek ma być wyłączony z odpowiedzialności za np. firmowe długi drugiej strony, wszyscy kontrahenci muszą zostać poinformowani o podpisaniu takiej umowy.
W przypadku, gdy wierzytelności powstały przez zaistnieniem intercyzy, egzekucja będzie prowadzona z majątku, który wcześniej był częścią wspólności majątkowej.
Koszt intercyzy 
Podczas podpisywania intercyzy przed ślubem, obowiązującą taksą notariusza jest 400 zł. Trzeba do tego doliczyć koszty wypisów oraz podatek VAT, co łącznie daje kwotę ok. 550 zł.

Jeśli na podpisanie umowy małżeńskiej zdecydujecie się dopiero po ślubie, koszty mogą być większe. Wysokość będzie zależeć od łącznej wartości Waszego wspólnego majątku. I tak, przykładowo, jeśli ta wartość nie przekracza 3 tys. zł, zapłacicie 100 zł. Jeśli jednak zgromadziliście od 30 do 60 tys. zł, opłata to 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 tys. zł.
Intercyza a dziedziczenie 
Sporo osób zastanawia się, jak w przypadku intercyzy wygląda kwestia dziedziczenia. Otóż zgodnie z obowiązującym prawem, w chwili śmierci, cały majątek osobisty dziedziczy współmałżonek oraz dzieci[4]. Jeśli małżeństwo nie posiada potomstwa, część dziedziczonego majątku przypada rodzicom zmarłego. W przypadku, gdy ich również nie ma już na świecie, do dziedziczenia zostaje włączone rodzeństwo zmarłego.
Jeśli chcesz wiedzieć więcej o dziedziczeniu, koniecznie sprawdź kto odziedziczy Twój majątek.
Pamiętaj, że decyzję o podpisaniu intercyzy lub nie, powinniście podjąć wspólnie. Dlatego przedyskutujcie Waszą sytuacją finansową i rozważcie wszystkie za i przeciw. W ten sposób unikniecie późniejszych, niepotrzebnych nieporozumień.  



[1] Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Ustawowy ustrój majątkowy, 

Art. 31 [Wspólność ustawowa; majątek wspólny]§  1.  Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

[2] Op.cit. Art. 47 [Umowa majątkowa małżeńska]

§ 1. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.
 § 2. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

[3] Op. cit. Art. 51 [Umowa rozdzielność majątkowa] 

W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

[4] Kodeks cywilny – Dziedziczenie ustawowe, 

Art. 931. [Pierwsza grupa spadkobierców ustawowych]  

§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

 Art. 932. [Dziedziczenie w braku zstępnych spadkodawcy]

 § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.
 § 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
 
Art. 933. [Udział spadkowy małżonka]

§ 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. § 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.

Citi Handlowy Magazyn to inspirujący blog dla klientów indywidualnych, biuro prasowe dla mediów i magazyn tworzony przez ekspertów bankowych. Ważne informacje o charakterze materiałów zamieszczanych w Citi Handlowy Magazyn tutaj